Foto: Canva
Pšenica i niske temperature u bokorenju
Faza bokorenja (razvijanja bočnih izdanaka – busenje) kod pšenice je vrlo važan period jer tada biljka formira osnovu za broj klasova po kvadratnom metru, što direktno utiče na prinos. Niske temperature u ovoj fazi mogu imati i pozitivne i negativne efekte, zavisno od njihove jačine i trajanja.
Uticaj niskih temperatura na pšenicu u fazi bokorenja Pozitivni efekti:
Umereno niske temperature (0 do +10 °C) zapravo povoljno utiču na bokorenje.
Takve temperature usporavaju rast, ali omogućavaju intenzivno stvaranje bočnih izdanaka, što dovodi do bolje razvijenog bokora.
Biljka troši manje energije na izduživanje i više je koristi za formiranje korena i busenja.
Ovaj period se često naziva vernalizacija, kada pšenica „nauči“ da kasnije pređe u fazu vlatanja i klasanja. Negativni efekti:temperature ispod –10 °C mogu biti opasne, naročito ako nema snežnog pokrivača.
Bez snega: oštećenja tkiva, izmrzavanje bokornih pupoljaka i delova korena.
Sa snegom: sneg deluje kao izolator, pa biljke mogu izdržati i do –20 °C bez ozbiljnijih posledica. Nagli prelazi (npr. toplo vreme pa iznenadan mraz) su posebno štetni, jer biljke izgube otpornost koju su razvile na hladnoću. Otpornost zavisi od: sorte (zimske sorte su otpornije od jarih). Faze razvoja (otpornost najveća u punom bokorenju, manja u početnom rastu i pri prelasku u vlatanje). Ishrane – dovoljno fosfora i kalijuma povećava otpornost, dok previše azota može smanjiti zimootpornost. Vlage u zemljištu – previše vode smanjuje otpornost na mraz.
Umereno hladno vreme tokom bokorenja je korisno jer stimuliše dobro formiranje bokora, ali jaki mrazevi bez snega mogu izazvati izmrzavanje i značajno smanjenje gustine useva. Optimalno je kada pšenica uđe u zimu dobro izbokorena, sa 3–4 izbojka po biljci i razvijenim korenom.
Uticaj niskih temperatura na pšenicu u fazi bokorenja Pozitivni efekti:
Umereno niske temperature (0 do +10 °C) zapravo povoljno utiču na bokorenje.
Takve temperature usporavaju rast, ali omogućavaju intenzivno stvaranje bočnih izdanaka, što dovodi do bolje razvijenog bokora.
Biljka troši manje energije na izduživanje i više je koristi za formiranje korena i busenja.
Ovaj period se često naziva vernalizacija, kada pšenica „nauči“ da kasnije pređe u fazu vlatanja i klasanja. Negativni efekti:temperature ispod –10 °C mogu biti opasne, naročito ako nema snežnog pokrivača.
Bez snega: oštećenja tkiva, izmrzavanje bokornih pupoljaka i delova korena.
Sa snegom: sneg deluje kao izolator, pa biljke mogu izdržati i do –20 °C bez ozbiljnijih posledica. Nagli prelazi (npr. toplo vreme pa iznenadan mraz) su posebno štetni, jer biljke izgube otpornost koju su razvile na hladnoću. Otpornost zavisi od: sorte (zimske sorte su otpornije od jarih). Faze razvoja (otpornost najveća u punom bokorenju, manja u početnom rastu i pri prelasku u vlatanje). Ishrane – dovoljno fosfora i kalijuma povećava otpornost, dok previše azota može smanjiti zimootpornost. Vlage u zemljištu – previše vode smanjuje otpornost na mraz.
Umereno hladno vreme tokom bokorenja je korisno jer stimuliše dobro formiranje bokora, ali jaki mrazevi bez snega mogu izazvati izmrzavanje i značajno smanjenje gustine useva. Optimalno je kada pšenica uđe u zimu dobro izbokorena, sa 3–4 izbojka po biljci i razvijenim korenom.
Darko Simić
Najnoviji broj
9. april 2026.
