Doba dugovečnosti: Prilagodimo sisteme dužem životu

Međunarodni dan starijih osoba obeležava se 1. oktobra, u skladu sa Rezolucijom 45/106, koju je proglasila Generalna skupština Ujedinjenih nacija 14. decembra 1990. godine, sa ciljem da se naglasi važnost prilagođavanja životnog okruženja potrebama i sposobnostima pripadnika trećeg doba.
Svet se suočava sa demografskom transformacijom bez presedana: broj osoba starijih od 60 godina porastao je sa 634 miliona u 2002. na 1,26 milijardi u 2026. godini, dok se do 2050. godine očekuje 2,11 milijardi, što će činiti 21,8% svetske populacije. Istovremeno, još brže raste broj najstarijih, odnosno osoba starijih od 80 godina. Iako globalni životni vek kontinuirano raste, dugogodišnji jaz od 9,6 godina između ukupnog životnog veka i životnog veka u dobrom zdravlju ukazuje na rastući uticaj nezaraznih bolesti.

Republika Srbija deli ovaj evropski demografski kontekst, sa prosečnom starošću stanovništva od 44,0 godine (muškarci 42,6; žene 45,4) i očekivanim trajanjem života od 76 godina (muškarci 73,7; žene 78,3). Lica starija od 65 godina čine više od petine populacije (23%). Pojedini okruzi, poput Zlatiborskog okruga, sa očekivanim trajanjem života od 77,1 godine, predstavljaju svetle primere dugovečnosti.

Foto: Freepik

U fokusu ovogodišnjeg obeležavanja Međunarodnog dana starijih osoba Ujedinjenih nacija, pod sloganom „Doba dugovečnosti: Prilagodimo sisteme dužem životu“, jeste potreba za prelaskom sa pukog produženja života na unapređenje njegovog kvaliteta kroz prevenciju, savremenu geronauku i celoživotno učenje.

Uz uvažavanje rodne ravnopravnosti i eliminisanje diskriminacije, ulaganjem u zdravstvene, socijalne i ekonomske sisteme stvaramo vredan kapital dugovečnosti, čineći starenje prilikom za održivi razvoj i zajedničku budućnost svih generacija.

Ključni ciljevi
Sagledavanje načina na koji duži životni vek preoblikuje zdravstvene, socijalne i ekonomske sisteme, uz razvoj održivih okvira za finansiranje i tržišta rada prilagođenih novim realnostima.
Isticanje značaja socijalnih, ekonomskih i ekoloških determinanti zdravlja, kao i prevencije u cilju smanjenja nejednakosti tokom čitavog životnog ciklusa. Promovisanje celoživotnog učenja, unapređenje socijalne sigurnosti za neformalne negovatelje i razvoj integrisanih modela nege kroz međusektorsku saradnju. Uvažavanje regionalne raznolikosti kroz razmenu iskustava i kreiranje rešenja koja poštuju lokalne specifičnosti i životna iskustva samih starijih osoba. Povezivanje demografije, geronauke, ekonomije, javnog zdravlja i ljudskih prava radi kreiranja inkluzivnih politika zasnovanih na konkretnim dokazima.