25. jun 2020.25. jun 2020.
Razrešena dilema
SVEŠTENIK NIKOLA KOVAČEVIĆ: TAKOZVANA „VASKRŠNjA VODICA“ OBRED JE MALOG OSVEĆENjA VODE

Razrešena dilema

U nekim sredinama u okviru SPC, poput naše, iz praktičnih razloga premešteno je kropljenje domova sa Bogojavljenja na period vaskršnjeg posta. Ponegde to biva u periodu Apostolskog (tj. Petrovskog posta), kao u nekim planinskim krajevima (kod nas okolina Ljubovije), ponegde čak pred Božić (npr. Bačka Palanka). Nema ni govora o „retroaktivnom” svećenju vodice
Ovih dana vode se polemike u vezi sa svećenjem vodice u Petrovskom postu. Otkud to da se „Vaskršnja vodica“, „retroaktivno“ vrši po domovima, pitaju se neki od sugrađana. Prema rečima sveštenika Nikole Kovačevića, „Vaskršnja vodica“ nije u direktnoj vezi sa datumom proslave najvećeg hrišćanskog praznika. Reč je o obredu malog osvećenja vode.
Voda u hrišćanstvu ima poseban smisao?
- Voda je drevni simvol života - bez nje život kakvim ga mi poznajemo na ovom svetu ne postoji. No, punoća života, za nas hrišćane, nezamisliva je bez našeg zajedništva sa Bogom. Bez Boga nema osvećenja i prosvećenja, mira, radosti, nade, blaženog spokojstva, koje ide dalje i šire od pukog biološkog postojanja. Upravo zbog toga mi kroz razne molitvene i bogoslužbene obrede pokušavamo da imamo vezu i kontakt sa Bogom.
Šta je obred osvećenja vode?
- Osvećenje vode je drevna praksa Crkve i temelji se na događaju Hristovog krštenja u reci Jordanu, koji je opisan u Jevanđeljima. Hristos je Svojim prisustvom osvetio prirodu vode i povezao je sa svetim krštenjem kao rođenjem za novi život. Na taj način je snažno posvedočio razlog zbog čega je postao čovek, ne prestajući da bude Bog – da imamo život koji ne prestaje, život u izobilju (Jn 10,10)! Ta istina se u životu Crkve izražava kroz molitve koje govore o osvećenju sveta i čoveka, koje samo Bog može darovati. Zato je vrlo rano molitveno formulisan čin osvećenja vode: „veliko osvećenje vode“ koje se vrši na Bogojavljenje i „malo osvećenje vode“, kod nas popularno nazvano „vodica“, koje se vrši u raznim prilikama. Nekada se vrši samostalno, a ponekad kao uvodni čin neke sveštenoradnje osvećenja: pri počinjanju nekog dela, posla, prilikom osvećenja doma i slično.
Koji je smisao obreda osvećenja vode?
- Smisao ovog čina je u snažnom isticanju veze osvećenja i života. Zato je voda veoma pogodan simvol. Vodu koja je osvećena koristimo ili kao hranu i piće, dakle kroz konzumiranje, ili preko kropljenja (sveštenik bosiljkom kropi - prska verujućeg čoveka ili prostor gde se nalazi). O tome jasno svedoče molitve koje se tom prilikom čitaju: „... i udostoj nas da se pijenjem i kropljenjem ove vode ispunimo Tvoga osvećenja, i da nam bude, Gospode, na zdravlje duše i tela“ (Molitva glavopriklonjenja). Neke prakse, poput zalivanja cveća tom vodom, farbanja jaja pred Vaskrs, ili prosto prosipanja te vode, neprihvatljive su i pogrešne zato što su u direktnoj suprotnosti sa smislom osvećenja vode – da se mi njenom pravilnom upotrebom osvećujemo.
Kada se vrši čin osvećenja vode?
- Osvećenje vode u posebnim prilikama, dakle, kao samostalni čin, u našoj sredini najčešće je vezano za „svećenje vodice“ pred krsnu slavu (ili za preslave) i u periodu vaskršnjeg posta. Svećenje vodice pred slavu je jasno fiksirano za datum kad se određena krsna slava proslavlja. Međutim, takozvana „Vaskršnja vodica“ čin je osvećenja vode koji nije u vezi sa datumom slavljenja Vaskrsa. Svoje poreklo vodi iz običaja da sveštenici na Bogojavljenje i u danima nakon toga nose bogojavljensku vodu i njome krope domove verujućih, radi osvećenja i blagoslova. Takvu praksu možemo videti u pravoslavnoj Grčkoj i još nekim pravoslavnim sredinama, ali i u okvirima Srpske Pravoslavne Crkve (na primer, u Hrvatskoj).
Dakle, Vaskršnja vodica nije usko vezana za vaskršnji post. Ako sam dobro razumela, malo osvećenje vode može da se obavi u bilo koje doba godine?
- U nekim sredinama u okviru SPC, poput naše, iz praktičnih razloga premešteno je kropljenje domova sa Bogojavljenja na period vaskršnjeg posta. Ponegde to biva u periodu Apostolskog (tj. Petrovskog posta), kao u nekim planinskim krajevima (kod nas okolina Ljubovije), ponegde čak pred Božić (npr. Bačka Palanka). Dakle, nema ni govora o „retroaktivnom“ svećenju vodice.
Da li je opravdano da se zbog vanrednih prilika privremeno odloži poseta hramu i osvećivanje domova?
- Istorija nas uči da je takvih situacija bilo mnogo na ovim prostorima. Da li je primereno da se propušteno nadoknadi čim se za to steknu uslovi? Itekako, još i više. Naravno, svemu ovome treba da prethodi iskrena vera, želja i namera. Ono što je u svemu ovome najbitnije jeste suština, a to je – „udostoj nas da se pijenjem i kropljenjem ove vode ispunimo Tvoga osvećenja“. Suština, a ne forma, koju Crkva može po svome nahođenju i mudrosti da menja i prilagođava, kao što je to oduvek i činila.
M.F.

Najnoviji broj

26. januar 2023.

Најновији број
Verified by Visa MasterCard SecureCode
American Express MaestroCard MasterCard Visa
Banka Intesa